5 قىركۇيەك – ۇلت ۇستازى، قازاقتىڭ رۋحاني-عىلىمي ويىنىڭ كوشباسشىسى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى. وسى ايتۋلى داتاعا وراي الماتى قالاسىنداعى ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەي-ۇيىندە «ءبىر ماقسات، ءبىر مۇددە: احمەت بايتۇرسىن ۇلى جانە قازاق زيالىلارى» اتتى تاعىلىمدى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى، - دەپ حابارلايدى alnews.
نۇرلان ءسۇيىن. بۇل باسقوسۋ كەشە وتكەن «ۇلت ۇستازىن ۇلىقتاۋ» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتى بولدى. ەكى شارانى ساباقتاستىرىپ تۇرعان وزەك – احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ۇلت الدىنداعى ۇلى مۇراسىن بۇگىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ، الاش زيالىلارىنىڭ ەلدىك مۇراتىن جاڭعىرتۋ جانە ولاردىڭ عىلىمي-رۋحاني ۇستانىمدارىنىڭ قازىرگى قوعام ءۇشىن ماڭىزىن ايقىنداۋ.
مەرەكەلىك شارا الدىمەن احمەت بايتۇرسىن ۇلى ساياباعىنداعى ۇلت ۇستازىنىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويۋ راسىمىنەن باستالدى. وعان زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن بىرگە ءبىلىم الۋشىلار، ۇستازدار، عالىمدار، مۋزەي قىزمەتكەرلەرى مەن احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋىستارى قاتىستى. الماتى قالاسى جەتىسۋ اۋدانى №102 مەكتەپ وقۋشىلارى دا تاعىلىمدى شارانىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن بەلسەنە ارالاستى.
دوڭگەلەك ۇستەلدى ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەي-ۇيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى ادىلەت احمەت جۇرگىزدى.
شارانىڭ قۇتتىقتاۋ بولىمىندە الماتى قالاسى اكىمى اپپاراتىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ جانە ونوماستيكا ءبولىمىنىڭ باسشىسى قالىمبەت باقىت ءابيىر ۇلى جىلى لەبىزىن ءبىلدىردى. پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ تاۋەلسىز ديرەكتورى، اكادەميك، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور كارىمبەك قۇرمانالييەۆ، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەي-ۇيىنىڭ جەتەكشىسى، احمەتتانۋشى يماحانبەت رايحان ساحىبەك قىزى، ق.ساتبايەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سالقىنبەك دوسالى يساحان ۇلى دا ۇلت ۇستازىنىڭ مۇراسىن ۇلىقتاۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. اتالعان تاعىلىمدى شاراعا د. سالقىنبەكتىڭ باستاۋىمەن قىرىق ستۋدەنت قاتىستى.
كەزدەسۋدىڭ ەرەكشە تولقىنىستى ساتتەرىنىڭ ءبىرى – عالىم، قوعام قايراتكەرى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، «پاراسات وردەنىنىڭ» جانە «ءتىل جاناشىرى» قۇرمەت بەلگىسىنىڭ يەگەرى اسىلى وسماننىڭ ءسوزى بولدى. ءتىل تاعدىرى مەن ۇلت مۇراتىن ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالدىرعان عالىم ا.بايتۇرسىن ۇلى باستاعان الاش ارىستارىنىڭ ەل ءۇشىن اتقارعان ەڭبەگىنە ايرىقشا توقتالىپ، وزىنە كورسەتىلگەن قۇرمەتكە اعىنان جارىلا العىسىن جەتكىزدى.
سونداي-اق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى تۇرعانبايەۆا توتى تىلەۋعازى قىزى دا ماراپاتتالعان ازاماتتاردىڭ قاتارىنان كورىندى. ەكى ازاماتقا تىلگە دەگەن ايرىقشا ەڭبەگى مەن قۇرمەتى ءۇشىن مينيسترلىك تاراپىنان كورسەتىلگەن ماراپاتتىڭ تابىستالۋى شارانىڭ مازمۇنىن تەرەڭدەتە ءتۇستى.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا الاش مۇراسى جاي عانا تاريحي جادىگەر ەمەس، بۇگىنگى ۇلتتىڭ رۋحاني تەمىرقازىعى ەكەنى جان-جاقتى ايتىلدى. عالىمدار احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ءتىل ءبىلىمى، اعارتۋشىلىق، ۇلتتىق باسپا ءسوز، ادەبيەتتانۋ سالالارىنداعى ەڭبەكتەرىن بۇگىنگى عىلىمي ىزدەنىستەرمەن ساباقتاستىرا وتىرىپ، ونىڭ ويلارىنىڭ ۋاقىت وتكەن سايىن جاڭاشا قىرىنان اشىلا تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ع.داۋكەيەۆ اتىنداعى الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى قابدوشيەۆ بولات جولامان ۇلى ارنايى بايانداما جاساپ، الاش زيالىلارىنىڭ ەلدىك ۇستانىمدارى مەن عىلىمي مۇراسىنىڭ ءمان-ماڭىزىنا توقتالدى.
جيىننىڭ جۇرەككە ەرەكشە جىلۋ بەرگەن تۇسى – احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋىس ۇرپاقتارى سەرىك سامىرات ۇلى بايتۇرسىنوۆ پەن شىنبولات ءامىر ۇلىنىڭ قاتىسۋى بولدى. ولار ارنايى داستارحان جايىپ، قۇران باعىشتاۋ ءراسىمىن ۇيىمداستىردى. بۇل – ۇلت ۇستازىنىڭ رۋحىنا تاعزىم عانا ەمەس، ۇرپاق ساباقتاستىعىنىڭ جارقىن كورىنىسى ەدى.
شاراعا الماتى وبلىسى قاراساي اۋدانىنداعى ب.مومىش ۇلى اتىنداعى مەكتەپتىڭ ءمۇعالىمى ءومىرزاقوۆ جاندوس مەكتەپ وقۋشىلارىمەن بىرگە ارنايى كەلىپ قاتىستى. ولاردىڭ الاش تاريحىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعى جيىننىڭ تاربيەلىك ءمانىن ارتتىرا ءتۇستى.
دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ مازمۇندى بولىگىنىڭ ءبىرى قازاق-بريتان ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەلگەن عالىمداردىڭ سوزدەرى بولدى. فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، كوپتەگەن وقۋلىقتاردىڭ اۆتورى، بەلگىلى لينگۆيست عالىم جانات داۋلەتبەكوۆا مەن اعا وقىتۋشى، عىلىم كانديداتى ءاليا وزدەرىنىڭ سالماقتى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. جانات داۋلەتبەكوۆا ءوزىنىڭ جاقىندا جارىق كورگەن «ءتىرى ءبىلىم تەورياسى – كونسەپتۋالدىق تۇجىرىم» اتتى عىلىمي مونوگرافياسىن ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەي-ۇيىنە سىيعا تارتتى.
بۇل سىيلىقتى كەزدەيسوق تارتۋ دەۋگە بولمايدى. احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ بۇكىل عۇمىرى – ءبىلىمدى ءتىرى كۇشكە، عىلىمدى ۇلتتى العا سۇيرەيتىن قۇرالعا اينالدىرۋدىڭ ۇلگىسى. وسى تۇرعىدان العاندا، جاڭا عىلىمي ەڭبەكتىڭ مۋزەي قورىنا تابىستالۋى الاش يدەياسى مەن قازىرگى عىلىمي ىزدەنىستىڭ ءوزارا ساباقتاستىعىن اڭعارتقان سيمۆولدىق ءسات بولدى.
جيىنعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق مەملەكەتتىك ءارحيۆى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، تانىمال ءارحيۆشى ءارى زەرتتەۋشى ءمارزيا عاني قىزى جىلىسبايەۆا، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، دوسەنت، م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى گۇلجاھان جۇمابەردى قىزى وردا دا قاتىسىپ، ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
الاش رۋحىن ۇرپاققا جەتكىزۋدىڭ ەڭ اسەرلى جولى – تاريحي دەرەكتى جۇرەكپەن ساباقتاستىرۋ. وسى ورايدا جيىننىڭ تاعى ءبىر تولقىنىستى ءساتى تالعار اۋدانىنداعى الاش ۇلتتىق مەكتەبىنىڭ 2-سىنىپ وقۋشىسى احمەتتىڭ ۇلت ۇستازىنىڭ ولەڭىن مانەرلەپ وقۋىمەن جالعاستى. ال اۋداندىق تاعىلىم-ءتالىمجايىنان لاۋرا ۇستاز ارىپتەستەرىمەن بىرگە ارنايى كەلىپ، جاس ۇرپاقتىڭ رۋحاني تاربيەسىنە قاتىستى ىزگى نيەتىن ءبىلدىردى.
كەزدەسۋدىڭ اسەرىن ەسەلەي تۇسكەن ەرەكشە اڭگىمەلەردىڭ ءبىرىن ج.ايماۋىتوۆتىڭ «قارتقوجا» رومانىنىڭ باس كەيىپكەرى قارتقوجانىڭ نەمەرەسى جانسايا تولەگ قىزى توعانبايەۆا ايتتى. ول الاش ارىستارى مەن ءوزىنىڭ اتاسى اراسىنداعى سىيلاستىق، قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەگى دوستىق قارىم-قاتىناستار تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. كىتاپ بەتتەرىندەگى تاريحتىڭ ۇرپاق جادىندا ساقتالعان ءتىرى اڭگىمەلەرمەن استاسۋى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىن تولقىتتى.
الاش ارىستارى تۋرالى ءسوز بولعاندا، ەڭ الدىمەن ولاردىڭ ەلگە قىزمەت ەتۋدەگى تاباندىلىعى، ۇلتتىڭ ەرتەڭىن ويلاعان كورەگەندىگى، ءبىلىم مەن عىلىمدى ازاتتىقتىڭ باستى تىرەگى ساناعان ۇستانىمى ەسكە تۇسەدى. احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ» يدەياسى ونىڭ ءاربىر ىسىنەن كورىندى. ول ءۇشىن ءتىل – ۇلتتىڭ جانى، ءبىلىم – ەلدىڭ بولاشاعى، ال باسپا ءسوز – حالىقتىڭ كوزىن اشاتىن رۋحاني قۇرال بولدى.
بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ مىندەتى – الاش ارىستارىنىڭ ەسىمىن عانا ۇلىقتاۋ ەمەس، ولار ۇستانعان ەلدىك پرينسيپتەردى ومىرگە اينالدىرۋ. دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا ايتىلعان ءاربىر ويدىڭ وزەگىندە وسى يدەيا جاتتى.
شارانىڭ سوڭىندا قاتىسۋشىلار ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەي-ۇيىن ارالاپ، تاريحي جادىگەرلەرمەن تانىستى. ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇسىپ، تاعىلىمدى كەزدەسۋدىڭ اسەرىن ءبولىستى.
مۋزەي-ۇيدە سونداي-اق كۇنى بويى «ارىستار» فوتوكورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ، كەلۋشىلەرگە الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنە قاتىستى قۇندى فوتوماتەريالدار ۇسىنىلدى.
ۇلت ۇستازىنىڭ تۋعان كۇنىندە وتكەن بۇل باسقوسۋ – ءبىر كۇندىك شارا عانا ەمەس، الاش اماناتىنا ادالدىقتىڭ، ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ، عىلىم مەن رۋحانياتتىڭ توعىسقان تاعىلىمدى الاڭى بولدى.
احمەت بايتۇرسىن ۇلى ءومىر سۇرگەن ءداۋىر الىستاعانىمەن، ونىڭ ءسوزى مەن ويى، عىلىمى مەن ۇستانىمى حالىق جادىنان وشكەن جوق. كەرىسىنشە، ۋاقىت وتكەن سايىن ۇلت ۇستازىنىڭ مۇراسى جاڭا قىرىنان تانىلىپ، جاس ۇرپاقتىڭ رۋحاني تەمىرقازىعىنا اينالىپ كەلەدى.
