Almaty bıyl Naýryzdy jaı ǵana mereke retinde emes, aýqymdy vızýaldy ári mádenı jańǵyrý retinde qarsy alyp otyr. Qala tutas bir tiri keńistikke aınalyp, onda dástúrler zamanaýı forma, tehnologıa jáne batyl kórkemdik sheshimder arqyly jańasha tynys alady.
Bıyl basty nazar merekelik baǵdarlamadan góri atmosferaǵa aýdarylǵan. Iaǵnı Naýryzdyń qalaı kórinetinine, qalaı estiletinine jáne qandaı áser syılaıtynyna basymdyq berilgen. Almatynyń kósheleri men alańdary úlken kórkemdik alańnyń bólshegine aınalyp, kıiz úılerden bastap sıfrlyq ınstallásıalarǵa deıingi árbir element tutas áser qalyptastyrýǵa jumys isteıdi.
Bıylǵy merekeniń tujyrymdamasy jańarý men qaıta paıymdaý ıdeıasyna negizdelgen. Almaty qalasynyń tarıhı mýzeıiniń jetekshisi Kámshat Jıenalıevanyń aıtýynsha, dástúrli format túbegeıli jańartylyp, oǵan ulttyq mura men zamanaýı tehnologıalardy ushtastyrý basym baǵyt retinde engizilgen.
— Bıyl Almatydaǵy Naýryz merekesiniń formaty tolyq jańartyldy. Biz úırenshikti standarttardan bas tartyp, «Naýryz meıramy – jańarý merekesi» tujyrymdamasyn engizdik. Qalanyń merekelik keńistigi dástúr men ınovasıanyń birligin kórsetýge baǵyttalyp quryldy, — dedi ol.
Astana alańyndaǵy ortalyq alań kópqabatty taqyryptyq ınstallásıa túrinde bezendirilgen. Munda jańa formattaǵy kıiz úıler tigilip, olardyń árqaısysy jaı ǵana etnografıalyq element emes, ózindik mazmuny men ıdeıasy bar derbes keńistik retinde usynylady.
Kıiz úılerdiń biri dástúrli mýzyka álemine jeteleıdi. Onyń ishinde Nurǵısa Tilendıev, Shákárim Qudaıberdıev jáne Dına Nurpeıisova esimderimen baılanysty biregeı qazaq mýzykalyq aspaptarynyń kóshirmeleri qoıylǵan. Bul klasıkalyq mýzeı emes, mádenıetpen tiri baılanys ornatatyn erekshe alań.
Múlde bólek kóńil kúı syılaıtyn taǵy bir keńistik — «robo-kıiz úı». Munda dástúrli forma bolashaq tehnologıalarymen toǵysady. Jasandy ıntellekt pen robototehnıka salasyndaǵy ázirlemeler, bilim berý jobalary men arheologıaǵa qatysty sheshimder usynylǵan. Bul oryn balalar men eresekter tek baqylap qana qoımaı, ózderi de qatysa alatyn ınteraktıvti zerthana ispetti bolmaq.
Sonymen qatar «360 gradýs» sıfrlyq kıiz úıi de kóptiń nazaryn aýdarady. Bul — tolyq ımmersıvti ınstallásıa, ıaǵnı kelýshilerdi túgeldeı óz ishine tartyp áketetin keńistik. Beıneqatar qabyrǵalardan edenge deıingi búkil aýmaqty qamtyp, kelýshilerge saq dáýirinen bastap búgingi megapolıske deıingi Almaty tarıhynyń ishinde júrgendeı áser syılaıdy.
Mereke kúnderi Panfılov jaıaý júrginshiler kóshesi de dınamıkalyq sıfrlyq keńistikke aınalady. Munda LED-ınstallásıalar, jaryq dálizderi jáne júrginshiler qozǵalysyna jaýap beretin ınteraktıvti dáliz ornatylady. Iaǵnı bul aýmaq jaı ǵana bezendirilip qoımaı, adamdarmen ózara áreketke túsip, «tiri» keńistik retinde jumys isteıdi.
Erekshe tartym núkteleriniń biri — «Almaty AI – Bolashaqqa saıahat» týnneli. Munda tehnologıalar ýaqyt pen keńistikti eńsergendeı áser qaldyryp, kelýshini bir mezette ótkenge de, bolashaqqa da jeteleıdi. Jaryq, dybys jáne vızýaldy sheshimder birtutas senarımen órilip, sıfrlyq álemniń dál ortasynda júrgendeı sezim qalyptastyrady.
Abaı alańynda keńistik 360 gradýs formatyndaǵy sahna tóńireginde uıymdastyrylǵan. Munda da vızýaldy kontent jasandy ıntellekt elementterimen ushtasyp, sahna men kórermen arasyndaǵy shekarany joıa túsedi. Sonyń nátıjesinde úzdiksiz qozǵalys pen áreket áseri týyp, kórermen oqıǵanyń tikeleı qatysýshysyna aınalady.
Tipti dástúrli elementterdiń ózi, sonyń ishinde qolónershiler jármeńkesi de bıyl ortaq vızýaldy ári ıdeıalyq tujyrymdamanyń bir bóligi retinde qarastyrylǵan. TÚRKSOI elderinen kelgen sheberlerdiń halyqaralyq kórmesi tek buıymdar kórsetilimi ǵana emes, dástúrdi zamanaýı formatta jańǵyrtý ıdeıasyn jalǵastyratyn mańyzdy bólikke aınalǵan.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, dál osyndaı format mádenı murany jańa qyrynan tanytyp, ony qazirgi aýdıtorıaǵa áldeqaıda jaqyndata túsedi.
Jalpy alǵanda, Almatynyń merekelik keńistigi ótken, búgin jáne bolashaq toǵysqan birtutas orta retinde qurylyp otyr. Munda qala turǵyndary men qonaqtary bir mezette tarıhı jadyny da, zamanaýı serpindi de, bolashaqqa degen kózqarasty da sezine alady.
Almatydaǵy negizgi merekelik is-sharalar 21-23 naýryz aralyǵynda «Naýryznama» tujyrymdamasy aıasynda ótedi jáne 200-den astam oqıǵany qamtıdy. Basty is-sharalar Astana alańynda, Panfılov kóshesinde jáne Abaı alańynda uıymdastyrylady.
