Almatyda atmosferalyq aýany qorǵaýdyń jańa qaǵıdalaryn talqylaý jalǵasýda, - dep habarlaıdy alnews.
Ásirese, eń kóp talqylanyp jatqan máseleniń biri – qalanyń gazdandyrylǵan aýdandarynda qatty jáne suıyq otyndy paıdalanýǵa tyıym salý.
Osyǵan baılanysty turǵyndar arasynda túrli saýal týyndaǵan. Atap aıtqanda, qosymsha jabdyq satyp alý qajet pe, jylytý júıesin aýystyrý kerek pe nemese qosymsha shyǵyn týyndaı ma másele jıi kóterilýde.
Negizinde qaǵıdalardyń basty maqsaty óte qarapaıym. Eger turǵyn úıge nemese nysanǵa gaz jelisine qosylsa jáne ekologıalyq turǵydan taza otyndy paıdalaný múmkindigi bar bolsa, onda kómir, otyn nemese qatty otynnyń basqa túrlerin paıdalaný arqyly aýany lastaýǵa jol berilmeıdi.
Sońǵy jyldary Almatyda gazdandyrý jumystary qarqyndy júrgizilip keledi. Qazirgi tańda qalanyń gazdandyrý deńgeıi shamamen 99,6 paıyzǵa jetti. Bul qala turǵyndarynyń basym bóliginiń tabıǵı gazǵa qol jetkizý múmkindigi bar ekenin bildiredi.
Sonymen qatar bul baǵyttaǵy jumys jalǵasýda. Almatyda halyqtyń áleýmettik osal toptary úshin arnaıy gazdandyrý baǵdarlamasy júzege asyrylyp keledi. Joba Almaty qalasy ákimdiginiń, Halyk Bank pen Halyk qaıyrymdylyq qorynyń qoldaýymen iske asyrylýda. Áleýmettik osal sanatqa jatatyn azamattardy qosý «kilt tapsyrý» qaǵıdaty boıynsha júrgiziledi, ıaǵnı qajetti jumystar men jabdyqtar joba aıasynda qamtamasyz etiledi. Tek 2025 jyldyń ózinde 49 turǵyn úı gazben jabdyqtaý júıesine qosyldy. Qazirgi tańda tabıǵı gazǵa qoljetimdilik 500 myńnan astam úı sharýashylyǵyn qamtyp otyr.
Sondyqtan jańa talaptar turǵyndarǵa qosymsha qarjylyq júkteme júkteýge emes, ekologıalyq taza otyndy paıdalanýǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan aýmaqtarda aýa lastanýyn azaıtýǵa baǵyttalǵan.
«Bizdiń Medeý aýdanyndaǵy úıimiz ótken jyly gazdandyrý baǵdarlamasy aıasynda gazǵa qosyldy. Buryn kómir paıdalanatynbyz, ol qolaısyz, ári shyǵyny kóp bolatyn. Qazir áldeqaıda jaıly: úı jyly, kómirdiń shańy joq, otynmen áýre bolmaımyz. Sondyqtan gaz tartylǵan jerlerde birtindep las otyn túrlerinen bas tartý durys dep esepteımin. Budan aýdan turǵyndarynyń barlyǵy utady», – deıdi Almaty qalasy Medeý aýdanynyń turǵyny.
Qaǵıdalarda gazben jabdyqtaý múmkindigi bola tura kómir paıdalanýdy jalǵastyryp otyrǵan nysandarǵa erekshe nazar aýdarylǵan. Eń aldymen bul monshalarǵa, qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryna, sonyń ishinde káýaphanalarǵa, tehnıkalyq qyzmet kórsetý beketterine jáne turǵyn úılerge jaqyn ornalasqan basqa da shyǵaryndylar kózderine qatysty.
Osyǵan baılanysty birqatar bıznes nysandary úshin súzgiler men shyǵaryndylardy tazartý júıelerin ornatý, sondaı-aq ekologıalyq taza energıa kózderin paıdalaný jónindegi talaptar kózdelgen.
Mundaı jaǵdaıdy kóptegen almatylyq baıqap júr.
«Qysta keıbir komersıalyq nysandardan qoıý tútin shyǵyp jatqanyn kórýge bolady, al ol aýdan áldeqashan gazǵa qosylǵan. Ásirese, balalar turatyn jerde aýanyń taza bolǵanyn qalaısyń», – deıdi Naýryzbaı aýdanynyń turǵyny.
Eco Almaty mamandarynyń derekterine sáıkes, Almatydaǵy barlyq lastaýshy zattar shyǵaryndynyń shamamen 11%-y jeke turǵyn úıler men monshalardyń úlesine tıesili. Turaqty túrde tútin máselesine tap bolatyn qala úshin bul aıtarlyqtaı kórsetkish bolyp sanalady.
Ózgeristerdiń negizgi maqsaty – aıyppul salý nemese qosymsha tólem engizý emes. Basty mindet – atmosferalyq aýany lastaıtyn kózderdiń sanyn kezeń-kezeńimen azaıtý.
Almatyda aýa sapasyn jaqsartý jumystary birneshe baǵyt boıynsha qatar júrgizilýde: qoǵamdyq kólik jańartylýda, avtokólikter men kásiporyndardyń shyǵaryndylaryna baqylaý kúsheıtilýde, tómen emısıa aımaǵynyń (LEZ) pılottyq jobasy engizilip, ekologıalyq jaǵdaıǵa áser etetin nysandardy gazdandyrý jáne jańǵyrtý jumystary jalǵasyp jatyr.
Taza aýa – bul tek ekologıa máselesi ǵana emes, turǵyndardyń densaýlyǵyna tikeleı qatysty másele. Sondyqtan Almaty qalasynyń atmosferalyq aýany qorǵaý qaǵıdalary shahardy ómir súrýge qolaıly ári qaýipsiz etýge baǵyttalǵan.
