5 qyrkúıek – ult ustazy, qazaqtyń rýhanı-ǵylymı oıynyń kóshbasshysy Ahmet Baıtursynulynyń týǵan kúni. Osy aıtýly dataǵa oraı Almaty qalasyndaǵy A.Baıtursynuly mýzeı-úıinde «Bir maqsat, bir múdde: Ahmet Baıtursynuly jáne qazaq zıalylary» atty taǵylymdy dóńgelek ústel ótti, - dep habarlaıdy alnews.
Nurlan SÚIİN. Bul basqosý keshe ótken «Ult ustazyn ulyqtaý» atty dóńgelek ústeldiń zańdy jalǵasy ispetti boldy. Eki sharany sabaqtastyryp turǵan ózek – Ahmet Baıtursynulynyń ult aldyndaǵy uly murasyn búgingi urpaqqa jetkizý, Alash zıalylarynyń eldik muratyn jańǵyrtý jáne olardyń ǵylymı-rýhanı ustanymdarynyń qazirgi qoǵam úshin mańyzyn aıqyndaý.
Merekelik shara aldymen Ahmet Baıtursynuly saıabaǵyndaǵy ult ustazynyń eskertkishine gúl shoqtaryn qoıý rásiminen bastaldy. Oǵan zıaly qaýym ókilderimen birge bilim alýshylar, ustazdar, ǵalymdar, mýzeı qyzmetkerleri men Ahmet Baıtursynulynyń týystary qatysty. Almaty qalasy Jetisý aýdany №102 mektep oqýshylary da taǵylymdy sharanyń basynan aıaǵyna deıin belsene aralasty.
Dóńgelek ústeldi A.Baıtursynuly mýzeı-úıiniń ǵylymı qyzmetkeri Ádilet Ahmet júrgizdi.
Sharanyń quttyqtaý bóliminde Almaty qalasy ákimi apparatynyń tilderdi damytý jáne onomastıka bóliminiń basshysy Qalymbet Baqyt Ábıiruly jyly lebizin bildirdi. Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademıasy Dırektorlar keńesiniń táýelsiz dırektory, akademık, fılologıa ǵylymdarynyń doktory, profesor Kárimbek Qurmanálıev, fılologıa ǵylymdarynyń kandıdaty, A.Baıtursynuly mýzeı-úıiniń jetekshisi, ahmettanýshy Imahanbet Raıhan Sahybekqyzy, Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń profesory Salqynbek Dosaly Isahanuly da ult ustazynyń murasyn ulyqtaýdyń mańyzyna toqtaldy. Atalǵan taǵylymdy sharaǵa D. Salqynbektiń bastaýymen qyryq stýdent qatysty.
Kezdesýdiń erekshe tolqynysty sátteriniń biri – ǵalym, qoǵam qaıratkeri, fılologıa ǵylymdarynyń doktory, profesor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Parasat ordeniniń» jáne «Til janashyry» qurmet belgisiniń ıegeri Asyly Osmannyń sózi boldy. Til taǵdyry men ult muratyn ómirlik ustanymyna aınaldyrǵan ǵalym A.Baıtursynuly bastaǵan Alash arystarynyń el úshin atqarǵan eńbegine aıryqsha toqtalyp, ózine kórsetilgen qurmetke aǵynan jaryla alǵysyn jetkizdi.
Sondaı-aq Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy Turǵanbaeva Toty Tileýǵazyqyzy da marapattalǵan azamattardyń qatarynan kórindi. Eki azamatqa tilge degen aıryqsha eńbegi men qurmeti úshin mınıstrlik tarapynan kórsetilgen marapattyń tabystalýy sharanyń mazmunyn tereńdete tústi.
Dóńgelek ústel barysynda Alash murasy jaı ǵana tarıhı jádiger emes, búgingi ulttyń rýhanı temirqazyǵy ekeni jan-jaqty aıtyldy. Ǵalymdar Ahmet Baıtursynulynyń til bilimi, aǵartýshylyq, ulttyq baspasóz, ádebıettaný salalaryndaǵy eńbekterin búgingi ǵylymı izdenistermen sabaqtastyra otyryp, onyń oılarynyń ýaqyt ótken saıyn jańasha qyrynan ashyla túsetinin atap ótti.
Ǵ.Dáýkeev atyndaǵy Almaty energetıka jáne baılanys ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan profesory Qabdóshev Bolat Jolamanuly arnaıy baıandama jasap, Alash zıalylarynyń eldik ustanymdary men ǵylymı murasynyń mán-mańyzyna toqtaldy.
Jıynnyń júrekke erekshe jylý bergen tusy – Ahmet Baıtursynulynyń týys urpaqtary Serik Samyratuly Baıtursynov pen Shynbolat Ámirulynyń qatysýy boldy. Olar arnaıy dastarhan jaıyp, Quran baǵyshtaý rásimin uıymdastyrdy. Bul – ult ustazynyń rýhyna taǵzym ǵana emes, urpaq sabaqtastyǵynyń jarqyn kórinisi edi.
Sharaǵa Almaty oblysy Qarasaı aýdanyndaǵy B.Momyshuly atyndaǵy mekteptiń muǵalimi Ómirzaqov Jandos mektep oqýshylarymen birge arnaıy kelip qatysty. Olardyń Alash tarıhyna degen qyzyǵýshylyǵy jıynnyń tárbıelik mánin arttyra tústi.
Dóńgelek ústeldiń mazmundy bóliginiń biri Qazaq-Brıtan ýnıversıtetinen kelgen ǵalymdardyń sózderi boldy. Fılologıa ǵylymdarynyń doktory, kóptegen oqýlyqtardyń avtory, belgili lıngvıs ǵalym Janat Dáýletbekova men aǵa oqytýshy, ǵylym kandıdaty Álıa ózderiniń salmaqty oı-pikirlerin ortaǵa saldy. Janat Dáýletbekova óziniń jaqynda jaryq kórgen «Tiri bilim teorıasy – konseptýaldyq tujyrym» atty ǵylymı monografıasyn A.Baıtursynuly mýzeı-úıine syıǵa tartty.
Bul syılyqty kezdeısoq tartý deýge bolmaıdy. Ahmet Baıtursynulynyń búkil ǵumyry – bilimdi tiri kúshke, ǵylymdy ultty alǵa súıreıtin quralǵa aınaldyrýdyń úlgisi. Osy turǵydan alǵanda, jańa ǵylymı eńbektiń mýzeı qoryna tabystalýy Alash ıdeıasy men qazirgi ǵylymı izdenistiń ózara sabaqtastyǵyn ańǵartqan sımvoldyq sát boldy.
Jıynǵa Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik arhıvi dırektorynyń orynbasary, tanymal arhıvshi ári zertteýshi Márzıa Ǵanıqyzy Jylysbaeva, fılologıa ǵylymynyń doktory, dosent, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri Gúljahan Jumaberdiqyzy Orda da qatysyp, óz oılaryn ortaǵa saldy.
Alash rýhyn urpaqqa jetkizýdiń eń áserli joly – tarıhı derekti júrekpen sabaqtastyrý. Osy oraıda jıynnyń taǵy bir tolqynysty sáti Talǵar aýdanyndaǵy Alash ulttyq mektebiniń 2-synyp oqýshysy Ahmettiń ult ustazynyń óleńin mánerlep oqýymen jalǵasty. Al aýdandyq taǵylym-tálimjaıynan Laýra ustaz áriptesterimen birge arnaıy kelip, jas urpaqtyń rýhanı tárbıesine qatysty izgi nıetin bildirdi.
Kezdesýdiń áserin eseleı túsken erekshe áńgimelerdiń birin J.Aımaýytovtyń «Qartqoja» romanynyń bas keıipkeri Qartqojanyń nemeresi Jansaıa Tólegqyzy Toǵanbaeva aıtty. Ol Alash arystary men óziniń atasy arasyndaǵy syılastyq, qıyn-qystaý kezeńdegi dostyq qarym-qatynastar týraly estelikterimen bólisti. Kitap betterindegi tarıhtyń urpaq jadynda saqtalǵan tiri áńgimelermen astasýy kópshiliktiń kóńilin tolqytty.
Alash arystary týraly sóz bolǵanda, eń aldymen olardyń elge qyzmet etýdegi tabandylyǵy, ulttyń erteńin oılaǵan kóregendigi, bilim men ǵylymdy azattyqtyń basty tiregi sanaǵan ustanymy eske túsedi. Ahmet Baıtursynulynyń «ultqa qyzmet etý» ıdeıasy onyń árbir isinen kórindi. Ol úshin til – ulttyń jany, bilim – eldiń bolashaǵy, al baspasóz – halyqtyń kózin ashatyn rýhanı qural boldy.
Búgingi urpaqtyń mindeti – Alash arystarynyń esimin ǵana ulyqtaý emes, olar ustanǵan eldik prınsıpterdi ómirge aınaldyrý. Dóńgelek ústel barysynda aıtylǵan árbir oıdyń ózeginde osy ıdeıa jatty.
Sharanyń sońynda qatysýshylar A.Baıtursynuly mýzeı-úıin aralap, tarıhı jádigerlermen tanysty. Estelik sýretke túsip, taǵylymdy kezdesýdiń áserin bólisti.
Mýzeı-úıde sondaı-aq kúni boıy «Arystar» fotokórmesi uıymdastyrylyp, kelýshilerge Alash qaıratkerleriniń ómiri men qyzmetine qatysty qundy fotomaterıaldar usynyldy.
Ult ustazynyń týǵan kúninde ótken bul basqosý – bir kúndik shara ǵana emes, Alash amanatyna adaldyqtyń, urpaqtar sabaqtastyǵynyń, ǵylym men rýhanıattyń toǵysqan taǵylymdy alańy boldy.
Ahmet Baıtursynuly ómir súrgen dáýir alystaǵanymen, onyń sózi men oıy, ǵylymy men ustanymy halyq jadynan óshken joq. Kerisinshe, ýaqyt ótken saıyn ult ustazynyń murasy jańa qyrynan tanylyp, jas urpaqtyń rýhanı temirqazyǵyna aınalyp keledi.
