كونستيتۋسيالىق كوميسسيانىڭ VIII وتىرىسىندا قازاقستان زاڭگەرلەر وداعىنىڭ ءتوراعاسى سەرىك اقىلباي مەملەكەتتىڭ جاريا-قۇقىقتىق جاۋاپتىلىعىن اتا زاڭ دەڭگەيىندە بەكىتۋدى ۇسىندى، - دەپ حابارلايدى alnews.
سپيكەر مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ارەكەتسىزدىگى ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ءدال وسى ارەكەتسىزدىك قۇقىقتاردىڭ ەڭ ءجيى بۇزىلۋلارىنا اكەلەدى. بۇل – وتىنىشتەردى قاراۋ مەرزىمدەرىنىڭ سوزىلۋى، مىندەتتى شەشىمدەردىڭ قابىلدانباۋى، سوت اكتىلەرىن ورىنداۋدان جالتارۋ، قىزمەتتىك مىندەتتەرگە فورمالدى كوزقاراس تانىتۋ. سونىڭ سالدارىنان ادام قۇقىقتىق بەلگىسىزدىك جاعدايىندا قالادى، ياعني ونىڭ قۇقىقتارى تانىلعانىمەن، ءىس جۇزىندە ىسكە اسىرىلمايدى.
«ارەكەتسىزدىك كەزىندە دە، زاڭسىز ارەكەتتەر جاسالعان جاعدايدا دا بيلىك وكىلەتتىكتەرىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن ءتارتىبى بۇزىلادى جانە جەكە تۇلعانىڭ مۇددەلەرىنە نۇقسان كەلەدى. وسىنداي سىن-قاتەردى ەسكەرە وتىرىپ، مەملەكەت ازاماتتى زاڭسىز ارەكەتتەر مەن شەشىمدەر قاۋپىنەن بارىنشا قورعاۋ ءۇشىن ءوزارا ءىس-قيمىل راسىمدەرىن تۇراقتى جاڭارتىپ، ءىس جۇرگىزۋ زاڭناماسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ وتىرادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى سەرىك اقىلباي.
2021 جىلى اكىمشىلىك راسىمدىك-پروسەستىك كودەكستىڭ قابىلدانىپ، قولدانىسقا ەنۋى دە كوپ جايتتان حابار بەرەدى. كودەكس مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ قۇقىقتىق ساناسىنا تۇبەگەيلى وزگەرىس ەنگىزىپ، «ازامات ءبارىن ءوزى دالەلدەۋگە ءتيىس» دەگەن تۇسىنىكتەن «ەگەر ازاماتتا مەملەكەتتىك ورگاندار شەشىمدەرىنىڭ زاڭدىلىعىنا كۇمان تۋىنداسا، كەرىسىنشە، سونىڭ زاڭدىلىعىن دالەلدەۋ – مەملەكەتتىك ورگاننىڭ مىندەتى» قاعيداتىنا كوشۋگە ءماجبۇر ەتتى.
«قىلمىستىق قۋدالاۋ، اكىمشىلىك ماجبۇرلەۋ، ليسەنزيالاۋ، جەر جانە سالىق سالالارىنداعى جاعدايلار ەرەكشە سەزىمتال، ويتكەنى بۇل سالالاردا بيلىك تاراپىنان جىبەرىلگەن قاتەلەر نەمەسە وكىلەتتىكتەردى تەرىس پايدالانۋ ەلەۋلى ءارى ۇزاق مەرزىمدى سالدارعا اكەلۋى مۇمكىن. سوندىقتان مەملەكەتتىڭ جاريا-قۇقىقتىق جاۋاپتىلىعىن كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە بەكىتۋ ماسەلەسىن كوتەرۋ ماڭىزدى. بۇل ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپتىلىقتىڭ ءداستۇرلى ينستيتۋتىن تولىقتىرادى، جەكە ادام مەن جاريا بيلىك اراسىنداعى بۇزىلعان تەپە-تەڭدىكتى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالى بولادى»، – دەدى كوميسسيا مۇشەسى.
مۇنداي جاعدايدا زياندى وتەۋ وتەمدىك، پريەۆەنتيۆتىك جانە قۇقىقتىق-تاربيەلىك سىندى بىرنەشە فۋنكسيانى اتقارادى. قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي، زياندى وتەۋدىڭ ناقتى رەتتەلگەن ءارى كونستيتۋسيالىق كەپىلدەندىرىلگەن تەتىگى بولماسا، ازاماتتار دالەلدەۋ قيىندىقتارىنا، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فورمالدى كوزقاراسىنا جانە سوت پروسەستەرىنىڭ سوزىلۋىنا تاپ بولادى.
بۇل قۇقىقتاردى قورعاۋدىڭ تيىمدىلىگىن تومەندەتىپ، جاريا بيلىكتىڭ جاۋاپتىلىعى قاعيداتىنىڭ وزىنە نۇقسان كەلتىرەدى. سوندىقتان كوپتەگەن قۇقىقتىق جۇيەلەردە مۇنداي قۇقىق كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلەدى. قازاقستاندا بۇل باعىت ازاماتتىق زاڭناما، اكىمشىلىك سوت ءىسىن جۇرگىزۋ جانە سوت پراكتيكاسى ارقىلى دامىپ كەلەدى.
«كونستيتۋسيالىق سوت بۇزىلعان قۇقىقتاردى قورعاۋدىڭ شىنايىلىعى مەن تيىمدىلىگىنىڭ ماڭىزىن دايەكتى تۇردە كورسەتىپ كەلەدى. زياندى وتەۋ قۇقىعىن تىكەلەي كونستيتۋسيادا بەكىتۋ زاڭ شىعارۋشى ءۇشىن دە، سوتتار ءۇشىن دە ماڭىزدى باعدار بولار ەدى. ال قوعام تۇرعىسىنان بۇل مەملەكەتكە سەنىمدى كۇشەيتىپ، ونى تەك باسقارۋشى ورگان عانا ەمەس، ءوز شەشىمدەرىنىڭ سالدارى ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن ينستيتۋت رەتىندە قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى»، – دەدى سەرىك اقىلباي.
سونىمەن بىرگە، سەرىك اقىلباي ازاماتتاردان تۇسكەن ورىندى ۇسىنىستار نازاردان تىس قالماعانىن، بۇل قوعام مەن مەملەكەتتىڭ اشىق ءارى سىندارلى ديالوگىنىڭ ايقىن كورىنىسى ەكەنىن جەتكىزدى.
«سوندىقتان مەن جوبانى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋ جونىندە بۇدان بۇرىن ايتىلعان ۇسىنىستى قولدايمىن»، – دەدى قازاقستان زاڭگەرلەر وداعىنىڭ ءتوراعاسى.
