Búgin «Aq jol» demokratıalyq partıasynyń Ortalyq keńsesinde Ulttyq keńes prezıdıýmy men partıanyń parlamenttik fraksıasynyń birlesken otyrysy ótti, - dep habarlaıdy alnews.
Otyrysqa «Aq jol» Dempartıasynan barlyq deńgeıdegi máslıhat depýtattary qatysty. Sársenbige josparlanǵan Dempartıa Ulttyq keńesiniń plenýmy qarsańynda qatysýshylar Respýblıka Konstıtýsıasynyń jańa jobasyn talqylap, Plenýmǵa usynylatyn ortaq ustanymdy qalyptastyrdy.
Otyrysta partıanyń parlamenttik reforma jónindegi jumys toby quramyndaǵy jáne Konstıtýsıalyq komısıadaǵy jumystary, sondaı-aq Qyzylordada ótken Quryltaıdyń nátıjeleri baıandaldy.
Tek parlamenttik reforma boıynsha e-Gov jáne e-Otinish arnalary arqyly azamattar men qoǵamdyq birlestikterden 600-den astam usynys túskeni, al konstıtýsıalyq reforma boıynsha 1600-den astam usynys memlekettik keńesshi E. Qarınniń janyndaǵy Parlamenttik reforma jónindegi jumys tobyna joldanǵany atap ótildi. «Aq jol» Demokratıalyq partıasy jumys tobyna 50-den astam usynys joldaǵan. Konstıtýsıalyq komısıa jumysy bastalǵaly elimizdiń túkpir-túkpirinen azamattar men uıymdardan 2000-nan astam ótinish kelip túskeni kórsetildi. Osylaısha, Konstıtýsıa jobasy «bir aptada» daıyndaldy degen pikirler negizsiz dep baǵalandy: talqylaýǵa usynylǵan qujat – jumys toptarynyń júzdegen múshesi men myńdaǵan azamattardyń ujymdyq eńbeginiń nátıjesi.
Talqylaýǵa Parlament Májilisiniń depýtattary Qazybek Isa, Serik Erýbaev, Oljas Nuraldınov, sondaı-aq onlaın rejımde óńirlerden aqjoldyq depýtattar qatysty: Almaty oblystyq máslıhatynyń depýtaty Sergeı Goránoı, Soltústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty Evgenıı Kınsel, Jambyl oblystyq máslıhatynyń depýtattary — «Aq jol» Dempartıasy fılıalynyń tóraǵasy Muhanbetaly Shalqarbekov pen Rýslan Myrqalyqov, Almaty qalasy boıynsha «Aq jol» Dempartıasy fılıaly tóraǵasynyń orynbasary, kásipker Asqat Qabashev, sondaı-aq kásipker, Ulytaý oblysy boıynsha partıa fılıalynyń tóraǵasy Alıbek Isın.
Talqylaý qyzyǵýshylyqpen ótti, jalpy jobaǵa, sondaı-aq jańa Konstıtýsıanyń birqatar tujyrymdamalyq sheshimderine (bir palataly Parlamentke kóshý, partıalyq tizimder, ulttyq memlekettiliktiń sabaqtastyǵy jáne t.b.) qoldaý bildirildi.
Qazybek Isa óz sózinde Jańa Konstıtýsıada ulttyq múddeler men qundylyqtarǵa erekshe nazar aýdarylǵanyn, onyń ishinde egemendikti qorǵaý, memlekettiń ýnıtarlyq sıpaty men aýmaqtyń bólinbeıtindigi, memlekettiń zaıyrly sıpaty, otbasy men neke uǵymynyń jańa anyqtamasy sıaqty erejeler qamtylǵanyn atap ótti. Ol Halyq Keńesin eń joǵary konsýltatıvtik organ retinde bekitýdiń, sondaı-aq saıası júıeniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin element retinde vıse-prezıdent ınstıtýtyn engizýdiń mańyzdylyǵyn erekshe atap kórsetti.
Barlyq sóz sóılegender bir palataly parlament, partıalyq tizimder boıynsha saılaý jáne memlekettiliktiń ulttyq sıpaty jónindegi usynystar kóptegen jyldar boıy «Aq jol» Demokratıalyq partıasy tarapynan jarıalanyp, qorǵalyp kelgenin atap ótti. Sondyqtan Konstıtýsıa jobasyndaǵy bul sheshimder partıa basymdyqtaryna sáıkes qoldaý tapty.
Sonymen qatar, jekelegen eskertýler aıtyldy. Evgenıı Kınsel bir quqyq buzýshylyq úshin adamdy eki ret jazalaýǵa bolmaıtyny týraly normaǵa nazar aýdaryp, quqyq buzýshylyq tek jeke tulǵalar ǵana emes, zańdy tulǵalar da jasaı alatynyn atap ótti. Bul usynys kásipkerlerge qatysty mańyzdy dep sanaldy. Osyǵan baılanysty normada «tulǵalar» dep, jeke jáne zańdy tulǵalardy qosa kórsetýdi usyndy.
Shyńǵys Rıahanov Konstıtýsıaǵa ınvestısıalyq tartymdylyq pen bıznes-klımatty jaqsartý qaǵıdattaryn engizý qajet dep sanaıdy. Bul jáne basqa da redaksıalyq sıpattaǵy usynystar Konstıtýsıalyq komısıanyń hatshylyǵyna joldanady.
Pikirtalastyń qorytyndysynda Jańa Konstıtýsıanyń preambýly tarıhı sabaqtastyq qaǵıdatyna súıene otyryp, memlekettiliktiń durys bastaýyn aıqyndaıtyny atap ótildi. Buǵan deıin Qazaqstan táýelsizdiginiń tarıhyn tek 1991 jyldan bastaýǵa talpynystar bolǵan. 2016 jyly Bilim mınıstrligi «Qazaqstan tarıhy» páninen burynǵy tarıhı kezeńderdi alyp tastaýdy usynǵan kezde «Aq jol» fraksıasy bul bastamany qoldamaı, memlekettiliktiń myńjyldyq tamyrlary – Altyn Orda men Qazaq handyǵyn qamtıtynyn eskertti (https://akzhol.kz/kk/initiated-bills/migrated_3391). Nátıjesinde bastama qabyldanbady. Jańa Konstıtýsıada tarıhı sabaqtastyq qaǵıdaty negizgi ustanymdardyń biri retinde bekitilgen.
Parlament ataýyna qatysty másele parlamenttik reforma jónindegi jumys tobynda talqylanǵan kezde, Uly dalanyń dala demokratıasy dástúrlerine súıene otyryp, bul ataýdy qoldanýdy tek «Aq jol» Dempartıasy qoldaǵany atap ótildi.
Sóz bostandyǵy normasyna qatysty pikirtalasta Májilistegi áriptes Snejanna Imasheva sóz bostandyǵy azamattardyń ar-namysy men qadir-qasıetine nuqsan keltirmeýi tıis degen talapty bekitýdi usynǵany aıtyldy. Partıa bul ustanymdy qoldaıdy, óıtkeni ótkir pikirtalastar dálelderge negizdelýi tıis jáne jeke basqa qatysty qorlaýǵa jol berilmeýi kerek.
Azamattardyń derbes derekterin qorǵaý, jeke menshik ınstıtýtyn, sonyń ishinde bank qupıasyn qorǵaý máseleleri de talqylandy. 2025 jylǵy qazanda bul másele boıynsha depýtattyq saýal joldanǵanyn eske saldy (https://akzhol.kz/kk/initiated-bills/memorgandard-bank-piiasn-bzu-zhnnde-talab-zasz). Bank operasıalary, shottar jáne qarjylyq aktıvter jeke menshiktiń ajyramas bóligi bolyp tabylady jáne Konstıtýsıamen qorǵalýy tıis.
Ár túrli erekshe aýmaqtardyń mártebesine qatysty pikirtalastarǵa da toqtalyp, olardyń táýelsizdik pen aýmaqtyq tutastyqqa qater tóndirmeıtini, nemese bul túsinbeýshilikten týyndaǵany, nemese ádeıi arandatýshylyq ekenin atap ótti. Bul aýmaqtarda qoldanystaǵy zańnamada rettelmegen tehnologıalyq jańashyldyqtar engiziledi. Mysal retinde AHQO tájirıbesi keltirildi, onda erekshe quqyqtyq rejım arqasynda kóptegen fınteh-jobalar tartyldy. 2018 jyly Qazaqstanda krıptovalútalardyń aınalymy men rettelý qajettiligi depýtattyq saýal arqyly kóterilgen, alaıda sol kezde Ulttyq bank olardyń aınalymyna tyıym salǵan. Sonyń saldarynan Qazaqstan zamanaýı qarjy tehnologıalaryn damytýda shamamen segiz jylǵa artta qaldy.
Sol sıaqty Alataý aýmaǵy da erekshe mártebege laıyq, óıtkeni onda ýrbanıstıka, ınfraqurylym jáne ınovasıalar salasyndaǵy jańa tehnologıalardy damytý josparlanǵan. Partıada pılotsyz ushý júıeleriniń tanystyrylymy ótken (Kólsaı, Sharyn shatqaly jáne basqa týrısik nysandardy damytýǵa arnalǵan) (https://akzhol.kz/kk/blog/azhol-dempartiiasn-ortal-kesesnde-azastan-respublikasnda-pilotsz-aviaciial-zhjelerd-damtu-tarbnda-dgelek-stel-tt). Sarapshylardyń baǵalaýynsha, álemde jyl saıyn 3000-nan astam jańa taýar men tehnologıa túri paıda bolady, olardy jalpy zańnama aıasynda jedel retteý óte qıyn. Sondyqtan eldiń aldyńǵy qatarly tehnologıalarmen bir tolqynda damýyna múmkindik beretin eksperımenttik aýmaqtar qajet.
Erekshe aımaqtar týraly norma Respýblıka táýelsizdigi men aýmaqtyq tutastyǵyna qoıylatyn talaptardyń ózgermeıtindigin qamtamasyz etedi.
Qyzý talqylaý nátıjesinde Parlamenttegi jáne jergilikti máslıhattardaǵy «Aq jol» Demokratıalyq partıasynyń depýtattyq fraksıalary atynan partıanyń aldaǵy plenýmynda Ulttyq keńeske Jańa Konstıtýsıa jobasyn qoldaýdy jáne referendýmǵa daıyndyq kezeńinde ony túsindirý jumystaryna barynsha belsendi qatysýdy usyný týraly sheshim qabyldandy.
