Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýsıasynyń ǵylymı negizderi talqylandy. Engizilip jatqan ózgeristerdi túsindirýge arnalǵan dóńgelek ústel QR Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademıasynda ótti, -dep habarlaıdy alnews.
İs-sharanyń basty maqsaty – jahandyq syn-qaterler men ishki transformasıalar jaǵdaıynda konstıtýsıalyq ózgeristerdi jan-jaqty ǵylymı-saraptamalyq turǵyda talqylaý boldy.
Kezdesý barysynda qatysýshylar jańa Negizgi zańnyń jobasyn qarastyryp, ǵylym men bilimniń el damýyna yqpalyn, sondaı-aq usynylyp otyrǵan konstıtýsıalyq reformalardyń áleýmettik salaǵa, qaýipsizdik máselelerine jáne azamattardyń quqyqtaryn qamtamasyz etýge áserin talqylady.
Qatysýshylar jańa Konstıtýsıa jobasyn qoldaıtyndaryn bildirip, onyń ózektiligi men el damýynyń zamanaýı talaptaryna saı keletinin atap ótti. Usynylyp otyrǵan ózgerister memlekettiń quqyqtyq negizderin nyǵaıtýǵa, basqarý júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa jáne azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryna beriletin kepildikterdi keńeıtýge baǵyttalǵany aıtyldy.
Dóńgelek ústel jumysyna QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary, konstıtýsıalyq reforma jónindegi komısıa músheleri, azamattyq qoǵam men ǵylymı qaýymdastyq ókilderi qatysty.
Ulttyq ǵylym akademıasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev ǵylymı qaýymdastyqtyń konstıtýsıalyq reformaǵa qatysýyn azamattyq jaýapkershilik retinde qabyldaıtynyn atap ótti.
Biz, Qazaqstan Respýblıkasynyń akademıkteri, eldiń bolashaǵy úshin jaýapkershilikti tereń sezinemiz jáne memlekettiń taǵdyry sheshiletin kezeńde óz ustanymymyzdy ashyq bildirýdi paryzymyz dep sanaımyz. Ǵylym – aqyl-oıdyń alańy, al Konstıtýsıa – ulttyń bolashaǵyn aıqyndaıtyn damýdyń irgetasy, – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, jańa Konstıtýsıa jobasynda ǵylymǵa, bilimge, mádenıet pen ınovasıalarǵa ortalyq oryn berilgen. Adamı kapıtaldy memlekettiń strategıalyq basymdyǵy retinde bekitý, al bilim men zıatkerlik áleýetti eldiń uzaq merzimdi damýynyń negizi retinde taný usynylady.
QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Aıdos Sarym qaýipsizdik pen azamattardyń quqyqtaryna qatysty bólimderge nazar aýdardy.
Biz kúrdeli geosaıası kezeńde ómir súrip otyrmyz, sondyqtan Konstıtýsıanyń edáýir bóligi jahandyq qaýipsizdik pen shekaralardyń myzǵymastyǵy máselelerine arnalǵan. Eń mańyzdy ózgeristerdiń biri azamattardyń quqyqtary men mindetterine qatysty. Konstıtýsıalyq deńgeıde ólim jazasyna tyıym salý bekitiledi, qoǵam men otbasynyń jaýapkershiligi kúsheıtiledi, – dedi ol.
Depýtat sondaı-aq qujatta alǵash ret balalardyń ata-anasynyń bolashaǵy úshin jaýapkershiligi máselesi kóterilgenin atap ótip, reformalardyń iske asýy ǵylymǵa ınvestısıa kóleminiń artýyna yqpal etetinin aıtty.
UǴA akademıgi Dılára Qaıdarova usynylyp otyrǵan ózgeristerdiń áleýmettik baǵyttylyǵyn atap ótti.
Jańa Konstıtýsıada áleýmettik salaǵa – ǵylymǵa, bilimge, medısınaǵa úlken kóńil bólingen. Akademıalyq qaýymdastyq úshin bul óte mańyzdy, sebebi tehnologıalar men zertteýlerdi damytýǵa jańa múmkindikter ashylady, – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, qujat azamattardyń bilim alýǵa jáne medısınalyq kómekke quqyǵyn bekitedi, sondaı-aq adam quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne ómir sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.
QR UǴA akademıgi, akýsher-gınekolog, ǵalym Vácheslav Lokshın Konstıtýsıa jobasyn tek saıası-quqyqtyq qujat retinde ǵana emes, strategıalyq damý baǵdarlamasy retinde qarastyrýǵa shaqyrdy.
Jańa joba qoǵamnyń kemeldengenin kórsetedi, adam quqyqtarynyń qorǵalýyn kúsheıtedi jáne ǵylym, medısına, bilim men mádenıetti damytý úshin ornyqty quqyqtyq negiz qalyptastyrady. Ǵylym memlekettiń turaqty damýynyń irgetasy retinde, al ǵalymdar eldiń strategıalyq resýrsy retinde qarastyrylady, – dedi ol.
Spıker sońǵy jyldary ǵylymdy qarjylandyrý edáýir artqanyn, al onyń rólin konstıtýsıalyq deńgeıde bekitý zertteýler men ınovasıalardy engizý úshin uzaq merzimdi jaǵdaı jasaıtynyn atap ótti.
Konstıtýsıada bekitilgen ǵylymı jáne shyǵarmashylyq izdenis erkindigi – abstraktili deklarasıa emes, naqty damý tetigi. Búgingi tańda medısınanyń qoljetimdiligi tehnologıalar men ǵylymı ázirlemelerdiń deńgeıine baılanysty. Azamattardyń el ishinde sapaly medısınalyq kómek alýyna jaǵdaı jasaýymyz qajet, – dep tolyqtyrdy Vácheslav Lokshın.
Dóńgelek ústelge qatysýshylar usynylǵan ózgeristerdi qoldap, jańa Konstıtýsıa jobasy Qazaqstannyń uzaq merzimdi damý baǵdarlaryn qalyptastyratynyna, quqyqtyq júıeni kúsheıtetinine jáne bilim, ǵylym men ınovasıalardyń basymdyǵyn aıqyndaıtynyna ortaq pikir bildirdi.
İs-shara sońynda ǵylymı qaýymdastyq ókilderi azamattardy usynylyp otyrǵan ózgeristerdi muqıat zerdeleýge jáne qoǵamdyq talqylaýǵa belsendi qatysýǵa shaqyrdy.
