Konstıtýsıalyq komısıanyń VIII otyrysynda Qazaqstan zańgerler odaǵynyń tóraǵasy Serik Aqylbaı memlekettiń jarıa-quqyqtyq jaýaptylyǵyn Ata Zań deńgeıinde bekitýdi usyndy, - dep habarlaıdy alnews.
Spıker memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalardyń áreketsizdigi máselesine erekshe nazar aýdardy. Dál osy áreketsizdik quqyqtardyń eń jıi buzylýlaryna ákeledi. Bul – ótinishterdi qaraý merzimderiniń sozylýy, mindetti sheshimderdiń qabyldanbaýy, sot aktilerin oryndaýdan jaltarý, qyzmettik mindetterge formaldy kózqaras tanytý. Sonyń saldarynan adam quqyqtyq belgisizdik jaǵdaıynda qalady, ıaǵnı onyń quqyqtary tanylǵanymen, is júzinde iske asyrylmaıdy.
«Áreketsizdik kezinde de, zańsyz áreketter jasalǵan jaǵdaıda da bılik ókilettikterin júzege asyrýdyń zańda belgilengen tártibi buzylady jáne jeke tulǵanyń múddelerine nuqsan keledi. Osyndaı syn-qaterdi eskere otyryp, memleket azamatty zańsyz áreketter men sheshimder qaýpinen barynsha qorǵaý úshin ózara is-qımyl rásimderin turaqty jańartyp, is júrgizý zańnamasynyń tıimdiligin arttyryp otyrady», - dep atap ótti Serik Aqylbaı.
2021 jyly Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekstiń qabyldanyp, qoldanysqa enýi de kóp jaıttan habar beredi. Kodeks memlekettik apparattyń quqyqtyq sanasyna túbegeıli ózgeris engizip, «azamat bárin ózi dáleldeýge tıis» degen túsinikten «eger azamatta memlekettik organdar sheshimderiniń zańdylyǵyna kúmán týyndasa, kerisinshe, sonyń zańdylyǵyn dáleldeý – memlekettik organnyń mindeti» qaǵıdatyna kóshýge májbúr etti.
«Qylmystyq qýdalaý, ákimshilik májbúrleý, lısenzıalaý, jer jáne salyq salalaryndaǵy jaǵdaılar erekshe sezimtal, óıtkeni bul salalarda bılik tarapynan jiberilgen qateler nemese ókilettikterdi teris paıdalaný eleýli ári uzaq merzimdi saldarǵa ákelýi múmkin. Sondyqtan memlekettiń jarıa-quqyqtyq jaýaptylyǵyn konstıtýsıalyq deńgeıde bekitý máselesin kóterý mańyzdy. Bul azamattyq-quqyqtyq jaýaptylyqtyń dástúrli ınstıtýtyn tolyqtyrady, jeke adam men jarıa bılik arasyndaǵy buzylǵan tepe-teńdikti qalpyna keltirýdiń tıimdi quraly bolady», – dedi komısıa múshesi.
Mundaı jaǵdaıda zıandy óteý ótemdik, preventıvtik jáne quqyqtyq-tárbıelik syndy birneshe fýnksıany atqarady. Quqyq qoldaný tájirıbesi kórsetkendeı, zıandy óteýdiń naqty rettelgen ári konstıtýsıalyq kepildendirilgen tetigi bolmasa, azamattar dáleldeý qıyndyqtaryna, memlekettik organdardyń formaldy kózqarasyna jáne sot prosesteriniń sozylýyna tap bolady.
Bul quqyqtardy qorǵaýdyń tıimdiligin tómendetip, jarıa bıliktiń jaýaptylyǵy qaǵıdatynyń ózine nuqsan keltiredi. Sondyqtan kóptegen quqyqtyq júıelerde mundaı quqyq konstıtýsıalyq deńgeıde bekitiledi. Qazaqstanda bul baǵyt azamattyq zańnama, ákimshilik sot isin júrgizý jáne sot praktıkasy arqyly damyp keledi.
«Konstıtýsıalyq Sot buzylǵan quqyqtardy qorǵaýdyń shynaıylyǵy men tıimdiliginiń mańyzyn dáıekti túrde kórsetip keledi. Zıandy óteý quqyǵyn tikeleı Konstıtýsıada bekitý zań shyǵarýshy úshin de, sottar úshin de mańyzdy baǵdar bolar edi. Al qoǵam turǵysynan bul memleketke senimdi kúsheıtip, ony tek basqarýshy organ ǵana emes, óz sheshimderiniń saldary úshin jaýap beretin ınstıtýt retinde qabyldaýǵa múmkindik beredi», – dedi Serik Aqylbaı.
Sonymen birge, Serik Aqylbaı azamattardan túsken oryndy usynystar nazardan tys qalmaǵanyn, bul qoǵam men memlekettiń ashyq ári syndarly dıalogynyń aıqyn kórinisi ekenin jetkizdi.
«Sondyqtan men jobany búkilhalyqtyq referendýmǵa shyǵarý jóninde budan buryn aıtylǵan usynysty qoldaımyn», – dedi Qazaqstan zańgerler odaǵynyń tóraǵasy.
