الماتىدا اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋدىڭ جاڭا قاعيدالارىن تالقىلاۋ جالعاسۋدا، - دەپ حابارلايدى alnews.
اسىرەسە، ەڭ كوپ تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى – قالانىڭ گازداندىرىلعان اۋداندارىندا قاتتى جانە سۇيىق وتىندى پايدالانۋعا تىيىم سالۋ.
وسىعان بايلانىستى تۇرعىندار اراسىندا ءتۇرلى ساۋال تۋىنداعان. اتاپ ايتقاندا، قوسىمشا جابدىق ساتىپ الۋ قاجەت پە، جىلىتۋ جۇيەسىن اۋىستىرۋ كەرەك پە نەمەسە قوسىمشا شىعىن تۋىنداي ما ماسەلە ءجيى كوتەرىلۋدە.
نەگىزىندە قاعيدالاردىڭ باستى ماقساتى وتە قاراپايىم. ەگەر تۇرعىن ۇيگە نەمەسە نىسانعا گاز جەلىسىنە قوسىلسا جانە ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا وتىندى پايدالانۋ مۇمكىندىگى بار بولسا، وندا كومىر، وتىن نەمەسە قاتتى وتىننىڭ باسقا تۇرلەرىن پايدالانۋ ارقىلى اۋانى لاستاۋعا جول بەرىلمەيدى.
سوڭعى جىلدارى الماتىدا گازداندىرۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا قالانىڭ گازداندىرۋ دەڭگەيى شامامەن 99،6 پايىزعا جەتتى. بۇل قالا تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگىنىڭ تابيعي گازعا قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن بىلدىرەدى.
سونىمەن قاتار بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاسۋدا. الماتىدا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن ارنايى گازداندىرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوبا الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ، Halyk Bank پەن Halyk قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قولداۋىمەن ىسكە اسىرىلۋدا. الەۋمەتتىك وسال ساناتقا جاتاتىن ازاماتتاردى قوسۋ «كىلت تاپسىرۋ» قاعيداتى بويىنشا جۇرگىزىلەدى، ياعني قاجەتتى جۇمىستار مەن جابدىقتار جوبا اياسىندا قامتاماسىز ەتىلەدى. تەك 2025 جىلدىڭ وزىندە 49 تۇرعىن ءۇي گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قوسىلدى. قازىرگى تاڭدا تابيعي گازعا قولجەتىمدىلىك 500 مىڭنان استام ءۇي شارۋاشىلىعىن قامتىپ وتىر.
سوندىقتان جاڭا تالاپتار تۇرعىندارعا قوسىمشا قارجىلىق جۇكتەمە جۇكتەۋگە ەمەس، ەكولوگيالىق تازا وتىندى پايدالانۋعا بارلىق جاعداي جاسالعان اۋماقتاردا اۋا لاستانۋىن ازايتۋعا باعىتتالعان.
«ءبىزدىڭ مەدەۋ اۋدانىنداعى ءۇيىمىز وتكەن جىلى گازداندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا گازعا قوسىلدى. بۇرىن كومىر پايدالاناتىنبىز، ول قولايسىز، ءارى شىعىنى كوپ بولاتىن. ءقازىر الدەقايدا جايلى: ءۇي جىلى، كومىردىڭ شاڭى جوق، وتىنمەن اۋرە بولمايمىز. سوندىقتان گاز تارتىلعان جەرلەردە بىرتىندەپ لاس وتىن تۇرلەرىنەن باس تارتۋ دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىن. بۇدان اۋدان تۇرعىندارىنىڭ بارلىعى ۇتادى»، – دەيدى الماتى قالاسى مەدەۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى.
قاعيدالاردا گازبەن جابدىقتاۋ مۇمكىندىگى بولا تۇرا كومىر پايدالانۋدى جالعاستىرىپ وتىرعان نىساندارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. ەڭ الدىمەن بۇل مونشالارعا، قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنا، سونىڭ ىشىندە كاۋاپحانالارعا، تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ بەكەتتەرىنە جانە تۇرعىن ۇيلەرگە جاقىن ورنالاسقان باسقا دا شىعارىندىلار كوزدەرىنە قاتىستى.
وسىعان بايلانىستى ءبىرقاتار بيزنەس نىساندارى ءۇشىن سۇزگىلەر مەن شىعارىندىلاردى تازارتۋ جۇيەلەرىن ورناتۋ، سونداي-اق ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ جونىندەگى تالاپتار كوزدەلگەن.
مۇنداي جاعدايدى كوپتەگەن الماتىلىق بايقاپ ءجۇر.
«قىستا كەيبىر كوممەرسيالىق نىسانداردان قويۋ ءتۇتىن شىعىپ جاتقانىن كورۋگە بولادى، ال ول اۋدان الدەقاشان گازعا قوسىلعان. اسىرەسە، بالالار تۇراتىن جەردە اۋانىڭ تازا بولعانىن قالايسىڭ»، – دەيدى ناۋرىزباي اۋدانىنىڭ تۇرعىنى.
Eco Almaty ماماندارىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، الماتىداعى بارلىق لاستاۋشى زاتتار شىعارىندىنىڭ شامامەن 11%-ى جەكە تۇرعىن ۇيلەر مەن مونشالاردىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. تۇراقتى تۇردە ءتۇتىن ماسەلەسىنە تاپ بولاتىن قالا ءۇشىن بۇل ايتارلىقتاي كورسەتكىش بولىپ سانالادى.
وزگەرىستەردىڭ نەگىزگى ماقساتى – ايىپپۇل سالۋ نەمەسە قوسىمشا تولەم ەنگىزۋ ەمەس. باستى مىندەت – اتموسفەرالىق اۋانى لاستايتىن كوزدەردىڭ سانىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ازايتۋ.
الماتىدا اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ جۇمىستارى بىرنەشە باعىت بويىنشا قاتار جۇرگىزىلۋدە: قوعامدىق كولىك جاڭارتىلۋدا، اۆتوكولىكتەر مەن كاسىپورىنداردىڭ شىعارىندىلارىنا باقىلاۋ كۇشەيتىلۋدە، تومەن ەميسسيا ايماعىنىڭ (LEZ) پيلوتتىق جوباسى ەنگىزىلىپ، ەكولوگيالىق جاعدايعا اسەر ەتەتىن نىسانداردى گازداندىرۋ جانە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر.
تازا اۋا – بۇل تەك ەكولوگيا ماسەلەسى عانا ەمەس، تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا تىكەلەي قاتىستى ماسەلە. سوندىقتان الماتى قالاسىنىڭ اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارى شاھاردى ءومىر سۇرۋگە قولايلى ءارى ءقاۋىپسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
