پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنتتىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ ورتالىعىنىڭ وتىرىسىن وتكىزدى. وندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدا سيفرلىق تەحنولوگيالار قولدانۋ ماسەلەلەرى قارالدى، - دەپ حابارلايدى alnews.
پرەمەر-مينيستر جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەت قالىپتاستىرۋ مەن تابيعاتقا جاناشىرلىقپەن قاراۋ جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ تۇبەگەيلى پرينسيپتەرى قاتارىنا ەنگىزىلۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«وتانشىلدىقتى جاسامپاز ىسپەن كورسەتۋ، جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ تۇبەگەيلى پرينسيپتەرى قاتارىنا ەنگىزىلگەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل تابيعاتقا، تۋعان ەلگە دەگەن جاناشىرلىقتى كۇشەيتۋگە، ءاربىر ازاماتتىڭ بويىندا تازالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، پرەزيدەنتتىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسى اياسىندا بارلىق كەزەڭدە 1 294 ءىس-شارا وتكىزىلىپ، 844 مىڭ توننا قالدىق جينالعان، 1 ملن گەكتار جەر تازارتىلىپ، 2،9 ملن اعاش وتىرعىزىلعان. اتالعان ءىس-شارالارعا 6،9 ملن ادام قاتىستى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ جاريالاعان سيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى اياسىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋدا سيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ «قورشاعان ورتا جانە تابيعي رەسۋرستاردىڭ جاي-كۇيى تۋرالى ۇلتتىق دەرەكتەر بانكى» جوباسى جۇزەگە اسىرىلعانىن باياندادى. ونلاين-پلاتفورما ەميسسيالارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋ، وندىرىستىك ەكولوگيالىق باقىلاۋ، لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارى مەن تاسىمالدارى تىركەلىمى، قالدىقتاردىڭ مەملەكەتتىك كاداسترى، كومىرتەگى كاداسترى ت.ب. سياقتى ءبىرقاتار باسقا جۇيەلەر كورسەتكىشىن جيناقتايدى.
قالدىقتاردى باسقارۋ سالاسىندا EcoQolday سيفرلىق پلاتفورماسى جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق بۇگىندە ورمان ءورتىن ەرتە انىقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلۋدە، سۋ تاسقىنى جاعدايىن بولجاۋ ءۇشىن «قازگيدرومەت» دەرەكتەرىمەن ينتەگراسيالانعان Tasqyn جۇيەسى قولدانىلۋدا. قازاقستاننىڭ ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتارىنداعى باقىلاۋ-وتكىزۋ پۋنكتتەرىن اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
تابيعي رەسۋرستار سالاسىندا Tabigat.gov.kz. ينتەراكتيۆتى كارتا ىسكە قوسىلدى. جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ ءبىرىنشى ۆيسە-مينيسترى روستيسلاۆ كونياشكين عارىشتىق مونيتورينگ ارقىلى 2025 جىلى 3 828 زاڭسىز قالدىقتار جينالاتىن ورىن جانە 1 مىڭنان استام قوقىس پوليگونى تىركەلگەنىن باياندادى.
جاساندى ينتەللەكت پەن قولدا بار ەسەپتەۋ قۋاتىن پايدالانا وتىرىپ، كەشەندى ءتاسىلدىڭ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى. سيفرلىق شەشىمدەر ەنگىزۋ «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ اشىقتىعىن، باقىلاۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.
سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا حالىقتىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرى قارالدى. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا «تازا قازاقستان» قۇندىلىعىنا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ، مەكتەپتەردەن باستاپ جوعارى وقۋ ورىندارىنا دەيىنگى بارلىق دەڭگەيلەر ءۇشىن ەكولوگيالىق اعارتۋدىڭ ءبىرىڭعاي ستاندارتىن ازىرلەۋدىڭ باستالعانى تۋرالى باياندادى. وڭىرلەردە «جاسىل ەل» باعدارلاماسى، «جاسىل كلۋبتار» جوباسىمەن قاتار مەكتەپ جانە مەكتەپتەن تىس فورماتتار دامۋدا.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ۆيسە-مينيسترى گۇلزات كوبەنوۆا قازىرگى ۋاقىتتا بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا ەكولوگيالىق كلۋبتار، ستۋدەنتتىك ەكوجاساقتار قۇرىلىپ، «ۆەلوسيپەد كۇنى» وتكىزىلىپ جاتقانىن باياندادى. قوقىستى بولەك جيناۋ جوباسى اياسىندا 26 ۋنيۆەرسيتەتتە بوكستار مەن بيگ-بەگتەر ورناتىلىپ، قايتا وڭدەۋگە 36 توننادان استام پلاستيك جينالدى.
پرەزيدەنتتىڭ «تازا قازاقستان» باستاماسىن اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋدىڭ ءرولى ەرەكشە اتاپ ءوتىلدى. مادەنيەت جانە اقپارات ۆيسە-مينيسترى قانات ىسقاقوۆ 2025 جىلى 1 ملن-عا جۋىق جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن 1 مىڭنان استام ءىس-شارا وتكىزىلگەنىن باياندادى. قوعامدىق كەڭەستەرمەن جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ اۋماقتاردىڭ تازالىعى جانە تاريحي-مادەني مۇرا نىساندارىنداعى ءتارتىپتى ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى.
پرەمەر-مينيستر ءبىرقاتار وڭىردە «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسىنداعى جوسپارلانعان كورسەتكىشتەر ورىندالماعانىنا نازار اۋداردى. ناقتى ايتقاندا، الماتى وبلىسىندا سۋارۋ جۇيەلەرى مەن سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ، گرانتتار بەرۋ جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا جۇمىستاردىڭ جەتكىلىكسىزدىگى اتاپ ءوتىلدى. ۇلىتاۋ وبلىسىندا جاسىل كوشەتتەرگە تۇگەندەۋ جۇرگىزىلمەگەن، ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەرگە فاندوماتتار ورناتىلماعان. بۇدان بولەك، سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن سيفرلاندىرۋ جۇرگىزىلمەگەن. اباي وبلىسىندا «جاسىل ينفراقۇرىلىم» قۇرۋ جونىندەگى جوسپارلانعان كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىلمەگەن، قورشاعان ورتانى قورعاۋعا ارنالعان مادەني شارالار دا وتكىزىلمەگەن. وسى باعىتتار بويىنشا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازييەۆ، ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى داستان رىسپەكوۆ، اباي وبلىسىنىڭ اكىمى بەرىك ءۋالي تىڭدالدى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر اكىمدىكتەرگە جوسپارلانعان بارلىق ءىس-شارانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
«پرەزيدەنتتىڭ “تازا قازاقستان” باستاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ايتارلىقتاي ناتيجە بەرىپ، ەكولوگيالىق وزگەرىستەرگە قوعامدىق سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنىن ايقىن كورسەتىپ وتىر. سوندىقتان كەلەسى دەڭگەيگە ءوتۋ مىندەتى تۇر بۇل – زاماناۋي سيفرلىق قۇرالداردى قولدانۋعا، تۇراقتى جانە وبەكتيۆتى مونيتورينگ پەن پروسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ ءبارىنىڭ اراسىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى ءدال بولۋگە نەگىزدەلگەن جۇيەلىك جانە باسقارىلاتىن ءتاسىلدى قالىپتاستىرۋ. بۇل ءتاسىل ۇزاقمەرزىمدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ.
سونداي-اق مينيسترلىكتەرگە ەكولوگيالىق دەرەكتەردىڭ تۇراقتى بەرىلۋىن جانە ەسەپتەۋ قۋاتتارىنا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ، عارىشتىق مونيتورينگىنىڭ قامتىلۋى مەن جۇيەلىلىگىن كەڭەيتۋ، سونىمەن قاتار ورمان ورتتەرىن ەرتە انىقتاۋ جۇيەسىن كەڭەيتۋدى اياقتاۋ جونىندە تاپسىرمالار بەرىلدى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنە «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسىن تۇراقتى تۇردە اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
