الماتىدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋسياسىنىڭ عىلىمي نەگىزدەرى تالقىلاندى. ەنگىزىلىپ جاتقان وزگەرىستەردى تۇسىندىرۋگە ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل ق ر پرەزيدەنتى جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىندا ءوتتى، -دەپ حابارلايدى alnews.
ءىس-شارانىڭ باستى ماقساتى – جاھاندىق سىن-قاتەرلەر مەن ىشكى ترانسفورماسيالار جاعدايىندا كونستيتۋسيالىق وزگەرىستەردى جان-جاقتى عىلىمي-ساراپتامالىق تۇرعىدا تالقىلاۋ بولدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار جاڭا نەگىزگى زاڭنىڭ جوباسىن قاراستىرىپ، عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ ەل دامۋىنا ىقپالىن، سونداي-اق ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋسيالىق رەفورمالاردىڭ الەۋمەتتىك سالاعا، قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە اسەرىن تالقىلادى.
قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىن قولدايتىندارىن ءبىلدىرىپ، ونىڭ وزەكتىلىگى مەن ەل دامۋىنىڭ زاماناۋي تالاپتارىنا ساي كەلەتىنىن اتاپ ءوتتى. ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن نىعايتۋعا، باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا بەرىلەتىن كەپىلدىكتەردى كەڭەيتۋگە باعىتتالعانى ايتىلدى.
دوڭگەلەك ۇستەل جۇمىسىنا ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى، كونستيتۋسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا مۇشەلەرى، ازاماتتىق قوعام مەن عىلىمي قاۋىمداستىق وكىلدەرى قاتىستى.
ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشبايەۆ عىلىمي قاۋىمداستىقتىڭ كونستيتۋسيالىق رەفورماعا قاتىسۋىن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك رەتىندە قابىلدايتىنىن اتاپ ءوتتى.
ءبىز، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكادەميكتەرى، ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى تەرەڭ سەزىنەمىز جانە مەملەكەتتىڭ تاعدىرى شەشىلەتىن كەزەڭدە ءوز ۇستانىمىمىزدى اشىق ءبىلدىرۋدى پارىزىمىز دەپ سانايمىز. عىلىم – اقىل-ويدىڭ الاڭى، ال كونستيتۋسيا – ۇلتتىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن دامۋدىڭ ىرگەتاسى، – دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا عىلىمعا، بىلىمگە، مادەنيەت پەن يننوۆاسيالارعا ورتالىق ورىن بەرىلگەن. ادامي كاپيتالدى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق باسىمدىعى رەتىندە بەكىتۋ، ال ءبىلىم مەن زياتكەرلىك الەۋەتتى ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنىڭ نەگىزى رەتىندە تانۋ ۇسىنىلادى.
ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايدوس سارىم قاۋىپسىزدىك پەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا قاتىستى بولىمدەرگە نازار اۋداردى.
ءبىز كۇردەلى گەوساياسي كەزەڭدە ءومىر ءسۇرىپ وتىرمىز، سوندىقتان كونستيتۋسيانىڭ ەداۋىر بولىگى جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن شەكارالاردىڭ مىزعىماستىعى ماسەلەلەرىنە ارنالعان. ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنە قاتىستى. كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە ءولىم جازاسىنا تىيىم سالۋ بەكىتىلەدى، قوعام مەن وتباسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى كۇشەيتىلەدى، – دەدى ول.
دەپۋتات سونداي-اق قۇجاتتا العاش رەت بالالاردىڭ اتا-اناسىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگى ماسەلەسى كوتەرىلگەنىن اتاپ ءوتىپ، رەفورمالاردىڭ ىسكە اسۋى عىلىمعا ينۆەستيسيا كولەمىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى.
ۇعا اكادەميگى ديليارا قايداروۆا ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەردىڭ الەۋمەتتىك باعىتتىلىعىن اتاپ ءوتتى.
جاڭا كونستيتۋسيادا الەۋمەتتىك سالاعا – عىلىمعا، بىلىمگە، مەديسيناعا ۇلكەن كوڭىل بولىنگەن. اكادەميالىق قاۋىمداستىق ءۇشىن بۇل وتە ماڭىزدى، سەبەبى تەحنولوگيالار مەن زەرتتەۋلەردى دامىتۋعا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلادى، – دەدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، قۇجات ازاماتتاردىڭ ءبىلىم الۋعا جانە مەديسينالىق كومەككە قۇقىعىن بەكىتەدى، سونداي-اق ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
ق ر ۇعا اكادەميگى، اكۋشەر-گينەكولوگ، عالىم ۆياچەسلاۆ لوكشين كونستيتۋسيا جوباسىن تەك ساياسي-قۇقىقتىق قۇجات رەتىندە عانا ەمەس، ستراتەگيالىق دامۋ باعدارلاماسى رەتىندە قاراستىرۋعا شاقىردى.
جاڭا جوبا قوعامنىڭ كەمەلدەنگەنىن كورسەتەدى، ادام قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىن كۇشەيتەدى جانە عىلىم، مەديسينا، ءبىلىم مەن مادەنيەتتى دامىتۋ ءۇشىن ورنىقتى قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرادى. عىلىم مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ ىرگەتاسى رەتىندە، ال عالىمدار ەلدىڭ ستراتەگيالىق رەسۋرسى رەتىندە قاراستىرىلادى، – دەدى ول.
سپيكەر سوڭعى جىلدارى عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ەداۋىر ارتقانىن، ال ونىڭ ءرولىن كونستيتۋسيالىق دەڭگەيدە بەكىتۋ زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاسيالاردى ەنگىزۋ ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى جاعداي جاسايتىنىن اتاپ ءوتتى.
كونستيتۋسيادا بەكىتىلگەن عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ىزدەنىس ەركىندىگى – ابستراكتىلى دەكلاراسيا ەمەس، ناقتى دامۋ تەتىگى. بۇگىنگى تاڭدا مەديسينانىڭ قولجەتىمدىلىگى تەحنولوگيالار مەن عىلىمي ازىرلەمەلەردىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى. ازاماتتاردىڭ ەل ىشىندە ساپالى مەديسينالىق كومەك الۋىنا جاعداي جاساۋىمىز قاجەت، – دەپ تولىقتىردى ۆياچەسلاۆ لوكشين.
دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلار ۇسىنىلعان وزگەرىستەردى قولداپ، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسى قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعدارلارىن قالىپتاستىراتىنىنا، قۇقىقتىق جۇيەنى كۇشەيتەتىنىنە جانە ءبىلىم، عىلىم مەن يننوۆاسيالاردىڭ باسىمدىعىن ايقىندايتىنىنا ورتاق پىكىر ءبىلدىردى.
ءىس-شارا سوڭىندا عىلىمي قاۋىمداستىق وكىلدەرى ازاماتتاردى ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەردى مۇقيات زەردەلەۋگە جانە قوعامدىق تالقىلاۋعا بەلسەندى قاتىسۋعا شاقىردى.
