Konstıtýsıa jobasy adamnyń qoldanystaǵy quqyqtary men bostandyqtaryn saqtap qana qoımaı, olardyń aıasyn keńeıtip, naqty iske asýyn jáne qorǵalýyn kúsheıtedi. Bul týraly Konstıtýsıalyq reforma jónindegi komısıa otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Bala quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zakıeva aıtty.
«Konstıtýsıa – memlekettiń quqyq júıesiniń irgetasy. Onyń negizinde qabyldanatyn zańdar árqaısymyzdyń jáne ár balanyń ómiri, bolashaǵy men ál-aýqatyna tikeleı baılanysty. Konstıtýsıa jobasy mazmundyq turǵydan úsh mańyzdy tirekke negizdeledi: bostandyqtar, quqyqtar jáne mindetter. Olardyń birligi – Konstıtýsıanyń máni men tutastyǵyn qalyptastyrady. Bostandyq pen quqyqqa memleket tarapynan kepildik beriledi, al olardyń júzege asyrylýy ózgelerdiń quqyqtaryn buzýǵa jol bermeıtin, konstıtýsıalyq tártipke nuqsan keltirmeıtin jaýapty minez-qulyq jáne mindetterdi saqtaýmen qamtamasyz etiledi», – dedi ol.
Osy turǵyda Zakıeva birqatar konstıtýsıalyq ózgeristerge nazar aýdaryp, negizgi Zańnyń basymdyǵyn belgilep berdi.
«Birinshiden, ekinshi bólimniń ataýy ózgeredi. Qazirgi «Adam jáne azamat» ataýynyń ornyna «Negizgi quqyqtar, bostandyqtar men mindetter» degen ataý usynylady. Bul ózgeris adam men azamattyń quqyqtary men bostandyqtarynyń, sondaı-aq mindetteriniń basym mańyzǵa ıe ekenin aıqyn kórsetedi», – dep sanaıdy Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Bala quqyqtary jónindegi ýákil.
Atalǵan bólim qurylymdyq turǵydan 29 túrli quqyqty, bostandyqty jáne mindetti qamtıdy. Konstıtýsıa jobasynda bekitiletin barlyq quqyqtar men bostandyqtar olardy iske asyrý sharttarymen qatar belgilenedi.
Taǵy bir mańyzdysy – Konstıtýsıanyń jobasynda adamnyń barlyq jeke quqyqtarynyń qol suǵylmaýshylyǵy tikeleı bekitilgen.
«Jańa redaksıada quqyqtar men bostandyqtardy júzege asyrý basqa adamdardyń quqyqtaryn buzbaýǵa jáne bostandyqtaryn shektemeýge tıis, konstıtýsıalyq qurylymnyń negizderine, qoǵamdyq tártipke, azamattardyń densaýlyǵyna jáne qoǵamnyń adamgershilik bolmysyna nuqsan keltirmeýi tıis ekeni naqty aıqyndalady. Osy turǵydan alǵanda, Konstıtýsıada adamnyń ar-namysy men qadir-qasıetiniń qol suǵylmaýshylyǵy jáne olardyń zańmen qorǵalatyny týraly Erejeniń erekshe mańyzy bar. Bul adam abyroıyn qorǵaýdy jańa deńgeıge kótermek», – dedi ol.
Sonymen qatar, komısıa otyrysynda atap ótilgendeı, Konstıtýsıadaǵy hat almasý, habarlamalar men jeke ómir qupıasynyń qol suǵylmaýshylyǵy týraly norma bul quqyqtardyń da qorǵalatynyn aıqyn kórsetedi.
«Konstıtýsıa jobasy qazirgi zamanǵy úrdisterdi eskere otyryp, bul qaǵıdalardyń tehnologıalyq serpin jaǵdaıynda da tolyq qoldanylatynyn naqty aıqyndaıdy. Ar-ojdan bostandyǵy, eńbek etý quqyǵy, júrip-turý erkindigi, turǵyn úıge, menshikke, densaýlyq saqtaýǵa qatysty quqyqtar ózgerissiz qalýda», – dep qorytyndylady ol óz sózin.
