2026 jyly Almaty qalasy ákimdiginiń qoldaýymen Almaty qalasy mýzeıler birlestigi Naýryzbaı aýdanynyń aýmaǵynda ornalasqan Qaraǵaıly qorymyndaǵy erte temir dáýiriniń saq kezeńine jatatyn obada shuǵyl arheologıalyq qazba jumystaryn júrgizdi. Zertteý barysynda biregeı altyn buıym men kóptegen adam súıegi tabyldy, - dep habarlaıdy alnews.
Obanyń dıametri 25-26 metr, bıiktigi shamamen 2,5 metr. Qorymdy zertteý nátıjelerine negizdelgen aldyn ala merzimdeý boıynsha eskertkish saq dáýirine, ıaǵnı bizdiń zamanymyzǵa deıingi IV-III ǵasyrlarǵa jatady. Qorǵan ejelgi zamanda-aq tonalǵan. Tonaýshylar qazǵan shuńqyrdyń kólemi – 3 metr.
Qazba jumystary barysynda arheologter kóptegen adam súıegin anyqtady. Aldyn ala boljam boıynsha, obada tórt eresek adam men úsh bala jerlengen bolýy múmkin. Alaıda jerlengen adamdardyń naqty sany ázirge anyqtalǵan joq.
Adam súıekterinen bólek, saq dáýirine tán qysh ydystardyń synyqtary tabyldy. Tonaý saldarynan arheologıalyq jádigerlerdiń basym bóligi retsiz shashylyp qalǵan.
Tabylǵan oljalardyń ishinde erekshe qundysy – aıý beınesinde quıylǵan shaǵyn altyn músinshe. Ǵalymdardyń boljamynsha, bul buıym bas kıimdi áshekeıleýge arnalǵan. Altyn áshekeıdegi arnaıy tesikter onyń bas kıimge tigilip bekitilgenin ańǵartady.
Mundaı buıymdar saq dáýirindegi kıim úlgilerine tán. Osyǵan uqsas jádigerler basqa arheologıalyq eskertkishterden de belgili. Atap aıtqanda, «Altyn adamnyń» bas kıiminen arqar beınesindegi altyn áshekeı tabylǵan. Al 2014 jyly Kókqaınar qorymynan bas kıimniń sándik elementi bolǵan barys músinshesi anyqtalǵan.
«Qaraǵaıly qorymyndaǵy zertteý jumystary jalǵasýda. Jerleý rásiminiń erekshelikterin naqtylaý jáne jerlengen adamdardyń sanyn anyqtaý maqsatynda qosymsha ǵylymı taldaýlar júrgizý josparlanyp otyr. Bul jumystarǵa antropolog mamandar da tartylady. Bir obadan adam súıekteriniń ádetten tys kóp tabylýy erekshe qyzyǵýshylyq týdyryp otyr. Óıtkeni mundaı jerleý oryndary Qazaqstan aýmaǵynda sırek kezdesedi. Ádette osyndaı kólemdegi obalarǵa bir nemese eki adam jerlengen», – deıdi «Almaty qalasy mýzeıler birlestigi» KMQK-niń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Marat Muǵaluly Nurpeıisov.
«Aıý beınesindegi altyn músinshe – Qazaqstan úshin biregeı jádiger. Buǵan deıin elimizde mundaı olja kezdespegen. Bul jańalyq Qara teńiz mańynan Altaıǵa deıingi búkil Eýrazıa keńistigindegi mádenı baılanys pen uqsastyqty zertteýge múmkindik beredi», – deıdi «Almaty qalasy mýzeıler birlestigi» KMQK dırektory Lázzat Qudaıbergenqyzy Saǵyndyqova.
Arheologıalyq zertteýler tolyq aıaqtalyp, tabylǵan materıaldarǵa qajetti ǵylymı óńdeý jumystary júrgizilgennen keıin asa qundy jádigerlerdi Almaty mýzeıiniń ekspozısıasyna engizip, kópshilik nazaryna usyný josparlanyp otyr.
2022 jyly Almaty qalasy mýzeıler birlestigi arheologıalyq qazba jumystaryn júrgizýge arnaıy lısenzıa alyp, qala aýmaǵynda derbes ǵylymı-zertteý qyzmetin bastady. Sol jyly Alataý aýdanynyń aýmaǵyndaǵy erte temir dáýirine jatatyn obadan bizdiń zamanymyzǵa deıingi V-II ǵasyrlarǵa tán saq jaýyngeriniń tonalmaǵan jerleý orny tabyldy. Qazba barysynda altynmen bezendirilgen qylyshtyń bólikteri, ań stılinde jasalǵan altyn áshekeıler, kúmis buıymdar men adam súıekteri anyqtaldy. 2024 jyly Alataý aýdanyndaǵy obalardyń birin zertteý kezinde adam súıekteriniń bólikteri, qoladan jasalǵan bekitkish elementter men shegeler tabyldy.
Sonymen qatar «Boraldaı saq qorǵandary» arheologıalyq parkiniń aýmaǵynda Italıa jáne Fransıa mamandarynyń qatysýymen geofızıkalyq zertteýler júrgizildi. Zamanaýı ǵylymı ádisterdi qoldaný arqyly arheologıalyq eskertkishterdiń jer astyndaǵy qurylymyn zertteýge múmkindik týdy.
2025 jyly erte temir dáýirine jatatyn obalardyń birinen ejelgi tonaýshylar qazǵan jerasty joly anyqtaldy. Osydan keıin mamandar eskertkishtiń qurylymdyq erekshelikterin, búliný sıpatyn jáne saqtalý deńgeıin jan-jaqty zerttedi.
Osylaısha, Almaty qalasy mýzeıler birlestiginiń arheologıalyq qyzmeti tek qazba jumystaryn júrgizýmen shektelmeıdi. Ol arheologıalyq eskertkishterdi keshendi zertteýge jáne saqtaýǵa baǵyttalǵan zamanaýı ǵylymı ádisterdi qoldanýdy da qamtıdy. Búginde birlestik joıylyp ketý qaýpi tónip turǵan arheologıalyq nysandardy zertteýdi jalǵastyryp, qalanyń tarıhı-mádenı murasyn saqtaýǵa jáne jańa ǵylymı derekterdi ǵylymı aınalymǵa engizýge úles qosyp keledi.
Árbir arheologıalyq olja – ótken tarıhymyzdyń jańa bir aıǵaǵy. Mundaı qundy jádigerler qalamyzdyń tarıhyn tereńirek tanyp-bilýge jáne tarıhı muramyzdy keler urpaqqa saqtap jetkizýge múmkindik beredi.
